به گزارش کردپرس، همزمان با پیشرفت روند صلح میان ترکیه و پکک، ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در ساختار دولت سوریه و تغییر موازنههای منطقهای، جریان نزدیک به پکک در حال بازطراحی شبکه رسانهای و سیاسی خود است؛ تغییری که بیش از آنکه صرفاً رسانهای باشد که نشانهای از تحول راهبردی این جریان در خاورمیانه به شمار میرود.
در تازهترین تحول، شبکه خبری ـ سیاسی «نوجه تیوی» (Nûçe TV) از ۱۵ مه، همزمان با «روز زبان کردی»، فعالیت خود را آغاز کرده است. این شبکه که مقر اصلی آن در آلمان قرار دارد، دفاتری نیز در دیاربکر، قامشلو و سلیمانیه دایر کرده است؛ جغرافیایی که عملاً نقشه سیاسی جدید جریان نزدیک به پکک را ترسیم میکند.
آلمان طی دهههای گذشته به مهمترین مرکز سازماندهی دیاسپورای کردهای نزدیک به پکک در اروپا تبدیل شده است. دیاربکر قلب سیاست قانونی کردها در ترکیه محسوب میشود، قامشلو مرکز اصلی ساختار سیاسی مرتبط با SDF در سوریه است و سلیمانیه نیز تحت نفوذ اتحادیه میهنی کردستان (PUK) قرار دارد؛ حزبی که نزدیکترین رابطه منطقهای را با پکک و SDF حفظ کرده است.
بر اساس این بازآرایی، انتظار میرود «نوجه تیوی» به تدریج نقش سیاسی ـ خبری شبکه «استرک تیوی» را برعهده بگیرد؛ شبکهای که سالها میزبان چهرههای ارشد پکک بود اما اکنون در حال تبدیل شدن به رسانهای فرهنگی و غیرسیاسی است.
این تغییر تنها به نوجه تیوی محدود نیست. شبکه «زاگروس ۲۴» نیز با پخش برنامه به زبانهای کردی و فارسی جایگزین «آرین تیوی» شده که پیشتر فقط به زبان کردی فعالیت میکرد. همچنین «کرد افام» از طریق فدراسیون FED-GEL در آلمان راهاندازی شده و بهعنوان یک رادیوی پانکردی در چندین گویش کردی فعالیت میکند. در کنار آن، «آکادمی کردی» نیز در سوئیس با تمرکز بر زبان، آموزش و حفظ فرهنگ کردی تأسیس شده است.
گذار از « فعالیت مسلحانه» به «شبکه سیاسی فرامرزی»
تحلیلگران این تحولات را بخشی از گذار راهبردی پکک و جریانهای نزدیک به آن از مدل سنتی «قدرت مسلحانه» به الگوی «سیاست قانونی و شبکهای» ارزیابی میکنند.
مدل قدیمی این جریان بر مشروعیت مبارزه مسلحانه، کنترل مناطق کوهستانی، ساختارهای موازی و حوزههای نفوذ مستقل استوار بود. اما مدل جدید بیش از هر چیز بر سیاست قانونی، حقوق فرهنگی، سازماندهی دیاسپورا و حضور نیروهای کردی در درون ساختار دولتهای منطقه تکیه دارد؛ بدون آنکه ارتباط فرامرزی این شبکهها قطع شود.
در ترکیه، این روند با پروژه صلح و چارچوب سیاسی مورد تأکید عبدالله اوجالان دنبال میشود. در سوریه، SDF مسیر ادغام در ساختار دولت مرکزی را پذیرفته است. در عراق نیز نقش سلیمانیه و اتحادیه میهنی کردستان از یک «پایگاه پشتیبان خصمانه» برای پکک ـ آنگونه که آنکارا پیشتر توصیف میکرد ـ به کانالی برای مدیریت روند گذار تبدیل شده است.
در همین چارچوب، احتمال دیدار مظلوم عبدی، فرمانده SDF، با عبدالله اوجالان نیز از نگاه ناظران اهمیت نمادین بالایی دارد. چنین دیداری میتواند پیوند میان مسیر سوریه و روند صلح ترکیه را آشکارتر کند و ادغام SDF در ساختار دولت سوریه را نه صرفاً نتیجه فشارهای منطقهای، بلکه بخشی از راهبرد سیاسی جدید جریان اوجالان نشان دهد.
تغییر رویکرد آمریکا؛ از نیروهای کردی مستقل به ادغام در ساختار دولتها
تحولات اخیر همزمان با تغییر رویکرد واشنگتن نیز رخ میدهد. در بودجه ضد داعش پنتاگون برای سال مالی ۲۰۲۷، کمک ۶۱ میلیون دلاری به وزارت پیشمرگه اقلیم کردستان حذف شده، اما حمایت از نیروهای مرتبط با کردها بهطور کامل پایان نیافته است.
بر اساس این رویکرد جدید، نیروهای پیشین SDF اکنون در قالب نیروهای ادغامشده در ارتش سوریه حمایت میشوند و واحدهای نزدیک به اتحادیه میهنی نیز از طریق ساختار رسمی دستگاه مبارزه با تروریسم عراق مورد پشتیبانی قرار میگیرند، نه بهعنوان نیروهای مستقل اقلیم کردستان.
به گفته ناظران، این تغییر نشان میدهد آمریکا اکنون ترجیح میدهد بازیگران کرد در چارچوب ساختارهای رسمی دولتهای منطقه تعریف شوند، نه بهعنوان نهادهای مستقل یا شبهدولتی.
در همین راستا، نقش تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه واشنگتن در امور سوریه، نیز قابل توجه است. او اکنون همزمان پروندههای ترکیه، سوریه، عراق، لبنان و اردن را در قالب یک چارچوب منطقهای واحد دنبال میکند؛ رویکردی که کردها را حذف نمیکند، بلکه تلاش دارد آنها را درون نظم جدید امنیتی و سیاسی منطقه ادغام کند.
چالش ساختاری برای حزب دموکرات کردستان عراق
در مقابل، این تحولات برای حزب دموکرات کردستان عراق (KDP) چالشبرانگیز توصیف میشود؛ زیرا قدرت این حزب بر همان مدلی بنا شده که اکنون در حال تضعیف است: یعنی نهادهای نیمهمستقل اقلیم، کنترل خانوادگی بر ساختار امنیتی و اقتصادی، رابطه مستقیم پیشمرگه با غرب و جایگاه اربیل بهعنوان شریک مستقل آنکارا و واشنگتن.
در حالی که اتحادیه میهنی میتواند نقش خود را از طریق بغداد و ساختارهای فدرال عراق بازتعریف کند، KDP برای انطباق با مدل جدید ناچار خواهد بود بخشی از مؤلفههای اصلی قدرت خود را واگذار کند.
کاهش بودجه پیشمرگه، تحقیقات وزارت دادگستری آمریکا درباره منصور بارزانی، تأخیر طولانی در تشکیل کابینه جدید اقلیم پس از انتخابات ۲۰۲۴ و افزایش نقش ائتلافهای نزدیک به اتحادیه میهنی در بغداد، همگی بهعنوان نشانههایی از کاهش وزن راهبردی KDP تفسیر میشوند؛ هرچند این حزب همچنان کنترل اربیل و دهوک را در اختیار دارد و برای ترکیه در حوزه تجارت، انرژی و امنیت مرزی اهمیت خود را حفظ کرده است.
نشنال کانتکست

نظر شما