به گزارش کرد پرس، در تازه ترین نمونه، شینا انصاری در سفر به مریوان بار دیگر از «حفاظت»، «گردشگری پایدار» و «اجرای برنامه جامع مدیریت تالاب» سخن گفت؛ ادبیاتی که مردم مریوان سال هاست بارها شنیده اند، بی آنکه نتیجه ای ملموس در وضعیت زریوار ببینند. برای افکار عمومی منطقه، این سخنان نه نشانه آغاز تحول، بلکه تکرار همان نسخه های مصرف شده ای است که پیش تر نیز بارها مطرح شد و در نهایت زیر سایه بی عملی دستگاه ها دفن شد.

زریوار سال ها پیش از مرحله هشدار عبور کرده است. تالابی که زمانی یکی از مهم ترین زیستگاه های غرب کشور بود، اکنون زیر فشار فاضلاب های رهاشده، رسوبات انباشته، ساخت وسازهای افسارگسیخته، تخریب حریم طبیعی و گردشگری بی ضابطه، به تدریج فرسوده می شود؛ آن هم در شرایطی که تقریباً همه دستگاه های مسئول از عمق بحران آگاهند، اما هیچ کدام مسئولیت مستقیم این وضعیت را برعهده نمی گیرند.

در دو دهه گذشته تقریباً هر مقام ارشدی که به مریوان سفر کرده، مقابل دوربین ها از اهمیت زریوار گفته و وعده «اقدام فوری» داده است؛ از مدیران محیط زیست و استانداران گرفته تا مسئولان ملی و معاونان وزرا. اما اگر این حجم از جلسات، بازدیدها و مصوبات واقعاً قرار بود گرهی از مشکلات تالاب باز کند، زریوار امروز نباید در چنین وضعیتی قرار می داشت.

واقعیت تلخ این است که تالاب قربانی نوعی مدیریت نمایشی شده؛ مدیریتی که بیشتر به تولید گزارش، عکس یادگاری و نمایش رسانه ای علاقه مند است تا اجرای تصمیم های سخت و پرهزینه. هنوز تکلیف ورود فاضلاب به حوضه تالاب به طور کامل مشخص نشده، پروژه های ساماندهی آب های آلوده نیمه تمام مانده، ساخت وسازهای مسئله دار متوقف نشده و حریم تالاب همچنان قربانی توسعه بی برنامه است.

تناقض آشکار اینجاست که همان مدیرانی که از «صیانت از زریوار» سخن می گویند، سال ها در برابر تخریب تدریجی آن سکوت کرده اند. در حالی که بخش هایی از اطراف تالاب به عرصه ساخت وسازهای بی ضابطه، دکه های نامتجانس و فعالیت های فاقد استاندارد تبدیل شده، برخورد مؤثر و بازدارنده ای از سوی متولیان دیده نشده است.

موضوع مدیریت گردشگری نیز به یکی از پرحاشیه ترین بخش های بحران زریوار تبدیل شده است. تجربه سال های گذشته نشان داده که عنوان «توسعه گردشگری» در عمل بیشتر به ابزاری برای گسترش فعالیت های غیرکارشناسی تبدیل شده تا توسعه پایدار. نه ظرفیت برد اکولوژیک تالاب به درستی تعیین شده، نه زیرساخت های لازم برای کنترل آلودگی فراهم شده و نه نظارت مؤثری بر فعالیت های حاشیه تالاب وجود دارد.

فعالان محیط زیست معتقدند زریوار دیگر توان تحمل پروژه های تبلیغاتی را ندارد. تالابی که هر سال ضعیف تر می شود، نیازمند احیای واقعی است، نه افتتاح طرح هایی که بیشتر برای تکمیل رزومه مدیریتی طراحی شده اند تا نجات اکوسیستم.

در کنار بحران تالاب، وضعیت مدیریت پسماند مریوان نیز به نمادی دیگر از آشفتگی مدیریتی منطقه تبدیل شده است. دفن غیراصولی زباله در محدوده ای جنگلی و در مجاورت مسیر گردشگری مریوان ـ سنندج، علاوه بر تخریب چهره طبیعی منطقه، خطر نشت شیرابه به منابع آب و خاک را افزایش داده است. با این حال، با وجود هشدارهای مکرر کارشناسان و اعتراض فعالان مدنی، برخورد قاطع و مؤثری با این وضعیت مشاهده نشده است.

بخش مهمی از انتقادها متوجه پراکندگی مسئولیت ها و نبود فرماندهی واحد در مدیریت زریوار است. شهرداری، محیط زیست، منابع طبیعی، آب منطقه ای، میراث فرهنگی و فرمانداری هر کدام بخشی از اختیارات را در دست دارند، اما هنگام بروز بحران، هیچ نهادی پاسخگوی افکار عمومی نیست. همین آشفتگی باعث شده بسیاری از طرح ها یا در پیچ وخم بروکراسی متوقف شوند یا قربانی اختلاف میان دستگاه ها شوند.

در این میان، مردم مریوان و انجمن های محیط زیستی نیز سال هاست بیشتر نقش تماشاگر را ایفا کرده اند تا شریک واقعی تصمیم گیری. هرچند در سخنرانی های رسمی از «مشارکت مردمی» سخن گفته می شود، اما فعالان محلی معتقدند نقش جامعه مدنی همچنان به جلسات تشریفاتی و تقدیرهای نمادین محدود مانده و در تصمیم سازی های کلان، صدای مردم عملاً شنیده نمی شود.

امروز مسئله اصلی زریوار کمبود شعار نیست؛ بحران اصلی، فقدان اراده اجرایی و پاسخگویی شفاف است. افکار عمومی دیگر از مسئولان انتظار جمله های تکراری درباره «ضرورت حفاظت» ندارد، بلکه مطالبه مردم اجرای پروژه های معطل مانده، تعیین مسئول مستقیم تخریب ها، برخورد با ترک فعل ها و ارائه برنامه ای زمان بندی شده برای نجات تالاب است.

پرسش جدی اینجاست؛ اگر زریوار با این حجم از هشدار، بازدید رسمی، مصوبه و وعده هنوز در مسیر فرسایش قرار دارد، دقیقاً چه زمانی قرار است مرحله حرف پایان یابد و دوره اقدام واقعی آغاز شود؟