به گزارش خبرنگار کردپرس، گردشگری کشاورزی یا آگروتوریسم می تواند نقطه شروع طلایی برای تلاقی دو قطبیت در استان آذربایجان غربی باشد. استانی که اقتصادش کشاورز محور است و باغات و اراضی کشاورزی گسترده و متنوعش، آن را در چندین محصول سرآمد و قطب کشوری کرده است.

از آذربایجان غربی به عنوان قطب سیب ایران و قطب های عسل، تخمه آفتابگردان، گیلاس و انگور سیاه یاد می کنند. همچنین انگور و بیدمشک ارومیه، سیب و گیلاس اشنویه، مزارع گل گلاب و آفتابگردان خوی، باغات سیب مهاباد، مزارع انگور و توت فرنگی سردشت، کندوهای عسل در استان ... و چندین  محصول دیگر در جای جای آن برای بیشتر مردم شناخته شده است، اما تلاقی دو حوزه کشاورزی و گردشگری در این استان که دارای مرزهای ششگانه و هم مرز با ٣ کشور دیگر است، می تواند نقطه عطفی برای ورود سرمایه گذاران و رشد اقتصادی آن از طریق گردشگری کشاورزی باشد.

در واقع آگروتوریسم به هرگونه عملیات یا فعالیت کشاورزی که بازدیدکنندگان را به مزرعه بکشاند؛ از جمله فروش مستقیم به مصرف‌کننده در غرفه‌های محصولات ارگانیک کشاورزی، آموزش کشاورزی از طریق بازدید عموم، خدمات مهمان‌نوازی مانند اقامت شبانه در مجموعه، فعالیت‌های تفریحی مانند کوهنوردی و اسب‌سواری، و رویدادهای سرگرمی بخش های ورزشی و تفریحی، برداشت محصولات و شرکت در فعالیت های کشاورزی، مشاهده فرهنگ دامداری و عشایری ... را شامل می شود و همگی اینها می تواند برای عاشقان طبیعیت و زندگی روستایی جذاب باشند.

در کنار آن بازارچه های محلی صنایع دستی روستایی، بازارچه های محصولات زنان روستایی و فروش محصولات کشاورزی و دامداری در قالب تورسیم کشاورزی می تواند به منبع درآمدی برای روستاییان منجر شود. این فعالیت ها علاوه بر منبع درآمد اضافی برای کشاورزان، به حفظ مزارع در مقیاس کوچک هم کمک کرده و از مهاجرت روستاییان به شهرها هم جلوگیری می کند.

گردشگری کشاورزی زمانی اتفاق می افتد که یک مزرعه درهای خود را به روی گردشگران باز می کند و آنها را به بازدید از آن و لذت بردن دعوت می کند؛ از جمله طبیعت زیبا، محصولات کشاورزی و خدمات.

ادغام کشاورزی با گردشگری چندین سال است که در دیگر کشورها روند رو به رشدی داشته است و گردشگری فعالیت های کشاورزی و زیست محیطی قابل ادغام هم رواج یافته است.

در آذربایجان غربی نیز این روند به تازگی شروع شده و مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی آذربایجان‌غربی از آغاز رویکردی نوین با عنوان گردشگری کشاورزی روستایی در استان خبر می دهد.

به گفته بیتا احمدیان؛ «این طرح با هدف مدیریت بحران آب در روستاها، افزایش درآمدزایی روستاییان و فراهم آوردن فضایی آرامش‌بخش برای شهرنشینان در دوران بحران‌های اجتماعی، توسط مدیریت هماهنگی ترویج جهاد کشاورزی استان کلید خورده و فاز اول این پروژه به صورت پایلوت در شهرستان‌های ارومیه و میاندوآب با شناسایی پتانسیل‌های موجود آغاز شده است».

در این برنامه قرار است آموزش‌هایی تخصصی برای توانمندسازی جامعه زنان روستایی درگیر در این طرح ارائه شود که با بهره‌گیری از ٣ استاد مطرح در حوزه گردشگری کشاورزی و روستایی انجام می گیرد.

امروزه بسیاری از کشورها گردشگری کشاورزی را استفاده می کنند و برنامه ها و ابتکاراتی را برای حمایت و ارتقای این بخش ارائه می دهند.

در واقع گردشگری کشاورزی یکی از جدیدترین و جذاب‌ترین شاخه‌های گردشگری است که به تلفیق کشاورزی و تفریح می‌پردازد. در این نوع گردشگری، بازدیدکنندگان می‌توانند از مزارع دیدن کنند، در فرآیند کشت‌وکار شرکت داشته باشند و با شیوه‌های تولید محصولات کشاورزی آشنا شوند. این تجربه علاوه بر ترویج فرهنگ کشاورزی و تقویت ارتباط مردم با طبیعت، منبع درآمدی پایدار برای کشاورزان و روستاها ایجاد می‌کند.

این طرح همچنین به بقای بسیاری از مزارع کوچک و تنوع بخشی به خدماتی که در یک مجموعه گردشگری کشاورزی ارائه می شود، منجر می شود.

برای مثال مزارع انگور سیاه سردشت که به یاقوت سیاه هم مشهور استم می تواند نقطه عطفی برای تاکداران شهرستان مرزی سردشت باشد. آنها در اراضی شیب دار سردشت اقدام به کشت باغات انگور دیم کرده اند و یکی از با کیفیت ترین محصولات و ارگانیک ترین آنها را بدون هیچگونه استفاده از کود و مواد شیمیایی تولید می کنند. بنابراین گردشگری در این باغات می تواند در هنگام برداشت محصول برای عاشقان زندگی روستایی جذاب باشد. در کنار آن جشنواره هایی که به مناسبت برداشت این محصول در پاییز برگزار می شود هم گردشگران زیادی را به منطقه فرا می خواند.

یک گردش پاییزه در جنگل های بلوط سردشت و بازدید از باغات انگور و شرکت در جشنواره هایی که تلفیقی از فرهنگ و هنر و موسیقی اصیل منطقه است می تواند سالانه افراد زیادی را به این شهرستان زیبا بکشاند. 

اقامت در واحدهای بوم گردی و کشف و راز و رمز زندگی روستایی و خرید محصولات ارگانیگ می تواند ضمن درآمدزایی برای مردم، انگیزه ای برای جذب سرمایه گذاران به منطقه هم تلقی شود؛ احداث کارخانه های فرآوری انگور و سایر محصولات هم از ثمره آن خواهد بود.

همچنین می توان به اشنویه؛ شهر گیلاس اشاره کرد، شهری که دارای بیش از ۸۵۰ هکتار باغ گیلاس است و محصول آن علاوه بر مصرف در داخل استان به استان‌های دیگر نیز ارسال می‌شود و جشنواره این محصول نیز در تقویم رویدادهای گردشگری کشور به ثبت ملی رسیده است و می تواند همانند آنچه برای انگور سیاه سردشت ذکر شد؛ شامل حال اشنویه و سایر شهرهای آذربایجان غربی هم بشود. از جشنواره های سیب مهاباد، انگور ارومیه گرفته  تا بازارچه های فروش محصولات ارگانیک در استان همه و همه در این راستا می توانند نقش آفرینی کنند.

هر چند فعالیت‌های کشاورزی در مواقع خاصی از سال مثل ایام تابستان‌ بیشتر است و گردشگران نیز می توانند در همین ایام که تعطیلات تابستانی وجود دارد، برای سپری کردن اوقات فراغت و تفریح خود به دهکده‌ها و مزارع بروند. در گردشگری کشاورزی صاحبان مزارع با رعایت این زمان‌بندی‌ها یک جریان کاملاً مجزا از درآمد را برای خود ایجاد می‌کنند.

اما به طور کلی آذربایجان غربی از فصل بهار و آغاز سال جدید که درختان بیدمشک ارومیه غنچه می کنند تا برداشت گیلاس و سیب در تابستان و انگور در پاییز و طبیعت زیبای زمستانی آن می تواند در هر چهار فصل مقصدی عالی برای آگروتوریسم باشد.

پیوند اقتصاد کشاورزی با اقتصاد گردشگری می تواند این استان مرزی را به رونق و توسعه برساند به ویژه آنکه علاوه بر گردشگران داخلی، زندگی روستایی و فرهنگ کشاورزی و عشایری این استان قطعا برای گردشگران خارجی بسیار جذابتر خواهد بود.

این امر می تواند از طریق همکاری با تورهای بین‌المللی جهت جذب گردشگران خارجی علاقه‌مند به اکوتوریسم، با تأکید بر گواهی‌نامه‌های ارگانیک حاصل شود.

تاسیس هتل ها و واحدهای اقامتی البته سازگار با اصول زیست محیطی نزدیک مزارع و باغات کشاورزی، ارائه خدمات بومی- فرهنگی در واحدهای بوم گردی، راه اندازی تورهای آشنایی با گردشگری کشاورزی و ،.. همه و همه می توانند در خدمت به اقتصاد روستایی و توسعه رونق گردشگری در آذربایجان غربی مثمرثمر باشند.

کیست که نخواهد در یک واحد اقامتی رو به مزارع گل آفتابگردان یا مزارع خوشبوی گل گلاب خوی، صبحانه بخورد یا اینکه روزش را با خنکای تابستان منطقه و دیدن منظره شکوفه های گیلاس و سیب اشنویه و مهاباد به پایان نرساند.

گزارش/تانیا شعفی